విదేశీ పెట్టుబడులకు రెడ్‌కార్పెట్లా?

Thu, 31 Jul 2014, IST    vv

యుపిఏ ప్రభుత్వం గత 10 సం||ల కాలంలో అనేక ఆర్ధిక పారిశ్రామిక విధానాలు అనుస రిస్తూ ప్రపంచ బ్యాంకు షరతు లకు తలొగ్గి సరళీకరణ విధానాల అమలు పేరుతో కార్పొరేట్‌ రం గానికి అనేక రాయితీలు కల్పించ డం, దేశప్రజలపై పెనుభారాలు మోపడం, ఈ క్రమంలోనే అనేక అవినీతి, అక్రమాలకు, కుంభకోణాలకు పాల్పడ్డారన్న ఆరోపణలతో మన్మోహన్‌సింగ్‌ కెబినెట్‌లోని ఆరుగురు మంత్రులు రాజీనామాలు చేసి కోర్టుల చుట్టు తిరుగుతున్న నేపథ్యంలో 2014 సాధారణఎన్నికలు వచ్చాయి. ఈ ఎన్నికల్లో ఎన్డీఎ(బిజెపి) కీలకనేత మోడీి ప్రధానపాత్ర పోషించి దేశంలోని పెట్టుబడిదారీ, కార్పొరేట్‌ వర్గాలు, మితవాద మతోన్మాదశక్తుల సహకారంతో అధికారం చేప ట్టింది. నరేంద్రమోడీ నేతృత్వంలో కేంద్రప్రభుత్వం ఎలా పనిచేస్తుందనేది అందరికీ ఆసక్తి కల్గిస్తున్న అంశం. ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత పరిణామాలను పరిశీలించితే నయా ఉదారవాద సంస్కరణల విషయంలో యుపిఏ ప్రభు త్వానికీ, ఏన్డీయే ప్రభుత్వానికీ మధ్య తేడా ఉండబోదని స్పష్టమవుతోంది. పైగా ఈ సంస్కరణలను వేగవంతంగా అమలు చేసేందుకు ముందుకు వెడుతున్నారు.
మోడీ సంస్కరణలు: నూతన సంస్కరణల పేరుతో క్రొత్త ప్రాధాన్యతలను మోడీి ప్రజల ముందుకు తెచ్చారు. అవి ఆర్ధికాభివృద్ధికి ఉన్న ఆటంకాల తొలగింపు, పెట్టుబడులకు అనువైన సంస్కరణలు - అధికార వర్గానికి మరింత స్వేచ్ఛ ప్రోత్సాహం- ప్రజానుకూల ప్రభుత్వాన్ని పాలనను అం దించటం - మంత్రివర్గ శాఖల మధ్య వచ్చే సమస్యలను పరిష్కరించే వ్యవస్థ - ప్రభుత్వ విధానంలో సుస్థిరత కొనసాగింపు - ప్రభుత్వంలో పారదర్శకత - నీరు, రోడ్లు, విద్య, ఆరోగ్యం మరియు మౌళిక సౌకర్యాలకు ప్రాధాన్యత. వీటన్నింటినీ పరిశీలిస్తే కనబడేది. సంస్కరణల ప్రస్తావనే. ప్రధానిగా నరేంద్రమోడీ 60రోజుల పాలనలో ఉదారవాద సంస్కరణలను మరింత వేగవంతంగా ముందుకు తీసు కెళ్తున్నారు. ఇటీవల జరుగుతున్న పరిణామాలు కూడా దీన్ని రుజువుచేస్తున్నాయి.
'మాది మాటల ప్రభుత్వం కాదు. చేతల ప్రభుత్వం' అని గట్టిగా చెప్పే మోడీ గారు నిజంగానే గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా రైల్వే ప్రయాణ ఛార్జీలను 14.2 శాతం పెంచారు. సరకుల రవాణా ఛార్జీలు 6.5 శాతం పెంచారు. రైల్వేల అభివృద్ధి కోసమే అంటూ సమర్ధించుకోవడం రైల్వే రంగంలో హైస్పీడ్‌ రైలు మార్గాలు, సబర్బన్‌ మార్గాలు, పోర్టులు మరియు గనులకు అనుసంధానం చేసే సరుకు రవాణా మార్గాల్లో విదేశీ పెట్టుబడిని (ఎఫ్‌డిఐ) అనుమ తించాలనే ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది.
ఎఫ్‌డిఐలకు రెడ్‌ కార్పెట్లు : తొలి బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలో దేశ అభివృద్ధికి పెట్టుబడులు అవసరం అవుతాయనీ, ప్రస్తుతం ఉన్న విదేశీ పెట్టుబడుల పరిమితిని 49శాతానికి పెంచే యోచన ఉన్నదనీ, భారతీయుల నియంత్రణలోనే యాజమాన్య బాద్యతలుంటాయని ఎఫ్‌ఐపిబి రూటులో పెట్టుబడులను ఆహ్వానిస్తామని ప్రకటించారు. భారత దేశంలో 100నగరాలను స్మార్ట్‌సిటీలుగా అభివృద్ధి చేసి పెట్టుబడిదారీ దేశాలతో సమాన పోటీకి ఎదగాలంటే - పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి రంగాలతో పాటు ఫైనాన్సు, రక్షణ, రైల్వే, పెద్ద విమానయాన, నౌకారంగాలలో ఎఫ్‌డిఐలను ప్రోత్సహించాలనీ, అందుకు ప్రస్తుతం ఉన్న విదేశీ పెట్టు బడుల పరిమితిని 26నుంచి 49శాతానికి పెంచుతామని ప్రకటించారు. అలాగే కంపెనీలో యజమాన్య బాధ్యతలు భారతీయుల పరిధిలోనే ఉంటాయి. ఆర్ధిక వ్యవహరాల కెబినెట్‌ కమిటీ ఎఫ్‌డిఐ పరిమితిని 49 శాతానికి పెం చుతూ ఆమోదం తెల్పింది. ఈ కమిటీకి ప్రధాని నరేంద్ర మోడీి అధ్యక్షుడుగా వ్యవహరిస్తారు. డాలర్ల పెట్టుబడుల కొరకు అర్రులు చాచిన యుపిఏ ప్రభుత్వం ఆర్ధిక వ్యవస్థను మెరుగు పరిచే చర్యల పేరుతో విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు తలుపులు బార్లా తెరిచింది. ప్రస్తుత ఎన్డీఎ ప్రభుత్వం ఎఫ్‌డిఐలకు రెడ్‌కార్పెట్లు పరుస్తూ స్వాగతిస్తున్నారు. మల్టీ బ్రాండ్‌ రిటైల్‌ రంగంలో ఎఫ్‌డిఐలను అనుమతించడం వలన నిరుద్యోగం పెరిగిపోతుందని గత ప్రభుత్వంలో నియమించిన పరిశ్రమల పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్‌ కమిటీ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మల్టీ బ్రాండ్‌ రిటైల్‌ చెయిన్‌ను నియంత్రించడానికి తగిన నిబంధనలు లేని కారణంగా చిన్న, మధ్య తరహా చిల్లర వర్తకులపైన, రైతులపైన ఇది ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్నదని స్టాండింగ్‌ కమిటీ చెప్పింది. రిటైల్‌ సంస్థలను నియంత్రించని పక్షంలో చిన్న, మధ్యతరగతి పరిశ్రమలు, కిరాణకొట్టు, మండీలు మూత పడి చిల్లర వర్తకుల జీవనాధారం దెబ్బతిని నిరుద్యోగులుగా బజారునపడే పరిస్థితి.
బీమారంగంలో 49శాతానికి విదేశీ పెట్టుబడుల పరిమితి పెంపు: 2000ల సంవత్సరంలోనే ఆనాటి ఎన్‌డిఎ ప్రభు త్వం బీమారంగంలో ప్రవేటు పెట్టుబడులను ఆహ్వా నించింది. ఐఆర్‌డిఎ చట్టం 1999ను అమలు చేయడం ద్వార విదేశీ బీమాకంపెనీలు భారతీయ బీమారంగంలో 26శాతం వరకు పెట్టుబడులు పెట్టవచ్చని సడలింపు ఇచ్చింది. గత యుపిఎలోనే 2008 నుంచి భీమా రంగం లో విదేశీ పెట్టుబడుల పరిమితిని పెంచేందుకు ప్రతిపాద నలు జరుగుతున్నవి. యుపిఎ ప్రభుత్వం ఈ బీమా చట్టాల సవరణ బిల్లును ప్రవేశపెట్టింది. ప్రస్తుతం ఉన్న 26శాతం నుండి 49శాతానికి పెంచాలని నిర్ణయిం చింది. అయితే ఈ బిల్లును రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టే వీలు లేకపోయింది. బిజెపితో సహా ఎక్కువ రాజకీయ పార్టీల నిరసనతో బిల్లు ఆమోదం పొందలేదు. బీమారంగంలో ప్రవేశించే విదేశీ కంపెనీలు లేదా విదేశీ పెట్టుబడులు 49 శాతానికి పెంచే టందుకు కేంద్ర కేబినెట్‌ ఆమోదం తెల్పింది. అయితే ఈ పెట్టుబడులు విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రోత్సహక మండలి ద్వారా మాత్రమే రావాల్సి ఉంటుంది. ఇప్పుడు అధికారం లోనికి వచ్చిన ఎన్డీఎ ప్రభుత్వం దీనిని ఆమోదించింది.
ప్రభుత్వరంగ సంస్థల వాటాల విక్రయాలు: నరేంద్రమోడీ ప్రభుత్వహయాంలో ఈసంవత్సరం ప్రభుత్వరంగసంస్థల్లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ద్వారా రూ.58,425కోట్ల లక్ష్యాన్ని ఆర్ధికశాఖ అంచనావేసింది. స్టీల్‌ అథారిటీ ఆఫ్‌ ఇండియా (సెయిల్‌) ఐదుశాతం వాటాలను అక్టోబరులో విక్రయించేందుకు నిర్ణయించారు. అంతకుముందు కోల్‌ ఇండియాలో పదిశాతం వాటాలు విక్రయించాలని నిర్ణ యించారు. ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలన్నింటి లోను వాటాలను విక్రయించడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి రాబడులు పెంచాలని యన్‌డిఎ ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. కనీసం 12 ప్రభుత్వ సంస్థల్లో నిర్దేశిత ప్రమాణంలో వాటాలను వియ్రించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. వచ్చే అక్టోబర్‌ నెల నుండి కనీసం నెలకు రెండు ఇషఉ్యల చొప్పున జారీ చేసి విక్రయించాలని - ఈ ఆర్ధిక సం.లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ ద్వారా ప్రభుత్వం నిర్దేశిత లక్ష్యం రూ.58వేల 425కోట్లు సమకూర్చుకోవాలని ప్రభు త్వం నిర్ణయించింది. గతఏడాది యుపిఎ ప్రభుత్వం పెట్టు బడుల ఉపసంహరణల ద్వారా రూ.25,841కోట్లు మాత్రమే ఆర్జించింది. పెట్టుకున్న వాస్తవలక్ష్యం రూ. 55,814కోట్లు చేరుకోలేదు. అంతకు ముందు సంవత్సరం రూ.25,890 కోట్లు వాటాల విక్రయం ద్వారా గడించింది.
నిజానికి విదేశీ పెట్టుబడుల కోసం ఇంతగా సాష్టాంగ పడే బదులు ఎగుమతులు పెంచుకోవడానికో, దిగుమ తులు తగ్గించుకోవడానికో ఎందుకు అసక్తి చూపడం లేదు? అభివృద్ధి వ్యూహాన్ని ఎందుకు మార్చుకోవడం లేదు? ప్రజాసంక్షేమంతో సంబంధంలేని అభివృద్ధి విధానాలవల్ల విచ్చలవిడి దిగుమతులు చేసుకోవాల్సి వస్తుంది. ఆహార రంగంలో స్వాలంబన ఏ దేశ సార్వ భౌమత్యానికైనా పునాది. కాని వ్యవసాయ రంగాన్ని సంక్షో భంలోనికి నెట్టడం వలన ఆహార ఉత్పత్తులు కూడా దిగు మతి చేసుకోవాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. ఎరువుల వినియో గాన్ని ప్రోత్సహించినప్పుడు, దేశీయంగా ఎరువుల ఉత్పత్తికి ఎందుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడంలేదు? ఇవన్నీ ప్రశ్నలే! మన ఆర్ధికవ్యవస్థను సరిదిద్దుకోవాలంటే- అందుకు అవసర మైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మానవ వనరులు మనకు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. వీటిని సక్రమంగా వినియోగించు కునే ఆలోచనలు చేయాల్సి ఉంటుంది. దేశ సార్వభౌమ త్వానికి, స్వయం సమృద్ధికి దేశీయ వనరులను ఉపయో గించుకుని ముందుకు వెళ్ళే ప్రణాళికలు రూపొందించు కోవాలి. విదేశీ పెట్టుబడులకు స్వస్తి పలకాలి. అప్పుడే మనంతట మనంగా అభివృద్ధిని సాధించగలుగుతాం!

కార్మికచట్టాలకు సవరణలు

Fri, 1 Aug 2014, IST    vv

శ్రీ ప్రతిపాదనలకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

శ్రీ ప్రస్తుత పార్లమెంట్‌ సమావేశాల్లోనే సభ ముందు

శ్రీ ఆక్షేపించిన కార్మికసంఘాలు

న్యూఢిల్లీ : జాతీయస్థాయిలో కార్మికసంఘాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నప్పటికీ, నరేంద్రమోడీ ప్రభుత్వం పరిశ్రమల యజమానులకు కొమ్ముకాస్తోంది. 'ఓ పేద చారువాలా' ప్రధాని కాకూడదా అని మొసలికన్నీరు కార్చి 'కార్పొరేటు' డబ్బు, ప్రచారపటాటోపంతో గద్దెనెక్కిన ఆయన కార్మిక వ్యతిరేకిని అని ప్రపంచానికి చాట ిచెబుతున్నారు. కార్మికుల ప్రయోజనాలకు గొడ్డలి పెట్టుగా పరిణమించే చట్టసవరణలు తీసుకొ స్తున్నారు. తాజాగా, కేంద్ర మంత్రివర్గం ఫ్యాక్టరీల చట్టం సహా మూడు కార్మిక చట్టాల సవరణ ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం తెలిపింది. మరింత 'ఆచరణీయంగా', కార్మికులకు 'లబ్ధి చేకూరేలా' చట్టాలకు సవరణలు చేస్తున్నామని ప్రభుత్వం నమ్మబలుకుతోంది. కాగా, ఈ కార్మిక చట్టాల సవరణ ప్రతిపాదనలను ప్రస్తుత పార్లమెంట్‌ సమావేశాల్లోనే సభ ముందు ఉంచుతామని కేంద్ర కార్మిక శాఖ మంత్రి నరేంద్రసింగ్‌ తొమర్‌ గురువారం తెలిపారు. 'కేబినేట్‌ సవరణలకు ఆమోదం తెలిపింది. కార్మికులకు ప్రయోజనాలు చేకూరేలా సవరణలు ఉండబోతున్నాయి. ప్రస్తుత పార్లమెంట్‌ సమావేశాల్లోనే చట్ట సవరణ ప్రతిపాదనలను సభ ముందుంచాలని మేం భావిస్తున్నాం' అని తొమర్‌ చెప్పారు. అప్రెంటీస్‌ యాక్ట్‌-1961 సహా, కార్మిక చట్టాలు (ఆదాయపన్ను మినహాయింపు, కొన్ని సంస్థల నిర్వహణలకు సంబంధించి రిజిస్టర్ల నిర్వహణ)-1988 చట్టం సవరణల ప్రతిపాదనలను బుధవారం జరిగిన కేంద్ర మంత్రిమండలి సమావేశం ఆమోదించింది. 1948 ఫ్యాక్టరీల చట్టంలో వర్కింగ్‌ ఉమెన్‌ భద్రత, రాత్రివేళల్లో పని తర్వాత వారికి రవాణ సదుపాయం కల్పించడం నిబంధనలను చేర్చించింది. ఈ చట్టంలో కార్మికుల భద్రత మెరుగుపరచడం, ఓవర్‌టైమ్‌ నిబంధనలను రెట్టింపు చేసింది. కొన్నిచోట్ల మూడు నెలల కాలానికి (త్రైమాసికం) ఓవర్‌టైమ్‌ 50గంటలు ఉండగా దానిని 100గంటలకు పెంచింది. మరికొన్నిచోట్ల ప్రజా ప్రయోజనం ఉన్న ఇతర పనుల్లో 75గంటలనుంచి 125గంటలకు పెంచింది. కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి శాఖ సహాయమంత్రి విష్ణు దేవ్‌ సాయి కూడా దీనిపై మాట్లాడుతూ ఫ్యాక్టరీల చట్టానికి చేసే సవరణలు ప్రస్తుత పారిశ్రామిక రంగం ముఖచిత్రానికి తగినట్లుగా మరింత ఆచరణీయంగా రూపొందిస్తున్నామని తెలిపారు. ఇదిలాఉంటే, కార్మికసంఘాలు ప్రభుత్వ కార్మిక వ్యతిరేక విధానాలను తీవ్రంగా ఆక్షేపించాయి. ఈ చట్ట సవరణ ప్రతిపాదనలు ప్రభుత్వ 'ఏకపక్ష నిర్ణయం' అని ధ్వజమెత్తాయి. వీటి గురించి వార్తాపత్రికల్లో చూసి తెలుసుకున్నాం తప్ప మాకు ఇంతవరకూ ఈ విషయానికి సంబంధించిన ఎటువంటి సమాచారం అందలేదు అని కార్మికసంఘాల నాయకులు వెల్లడించారు.
ఎఐటియుసి కన్నెర్ర-త్వరలో కార్యాచరణ
కేంద్ర మంత్రివర్గం బుధవారం కార్మిక చట్టాలకు సవరణ ప్రతిపాదనలు ఆమోదించడాన్ని ఎఐటియుసి జాతీయ కార్యదర్శివర్గం తీవ్రంగా ఆక్షేపించింది. చిన్న, మధ్యతరహా సంస్థలకు సంబంధించి ఫ్యాక్టరీల చట్టం, అప్రెంటీస్‌ చట్టం, కార్మిక చట్టాల సవరణలను ఆమోదించే ముందు ప్రభుత్వం కేంద్ర కార్మిక సంఘాలను సంప్రదించకపోవడాన్ని కార్యదర్శివర్గం వ్యతిరేకించింది. దీనిపై కార్మికసంఘాలు త్వరలో సమావేశమై, పోరాట కార్యాచరణ ప్రణాళికను రూపొందించనున్నట్లు తెలిపింది. ఫ్యాక్టరీల చట్టంలో రాత్రి షిఫ్ట్‌ల్లో పనిచేసే మహిళల ఓవర్‌టైమ్‌ గంటలను 50నుంచి 100కి పెంచడాన్ని తీవ్రంగా ఆక్షేపించింది.చిన్న, మధ్యతరహా సంస్థలలు ఆదాయపన్ను వివరాలు పంపించడం, రిజిస్టర్ల నిర్వహణకు ఎఐటియుసి వ్యతిరేకం కాదన్నారు. అయితే, ఆదాయవివరాలు, రిజిస్టర్ల నిర్వహణకు సంబంధించి ప్రభుత్వం చేర్చిన సవరణలు పరిశ్రమల యజమానులకు మేలు చేకూరేలా ఉన్నాయని ఎఐటియుసి మండిపడింది. గతంలో 10మంది కార్మికులు ఉంటే రిజిస్టర్‌ నిర్వహించాల్సిన పరిశ్రమలకు నిర్దేశిత పరిధిని 40మంది కార్మికులకు పెంచడం శోచనీయమన్నారు. ఉద్యోగుల నిబంధనలను ఉల్లంఘించే పరిశ్రమల యాజమాన్యాల పర్యవేక్షణను సవరణల్లో చేర్చకపోవడాన్ని ఎఐటియుసి కార్యదర్శివర్గం ఆక్షేపించింది.పారిశ్రామిక వివాదాల చట్టం, కాంట్రాక్ట్‌ లేబర్‌ (క్రమబద్ధీకరణ-రద్దు) చట్టం, కనీసవేతనాల చట్టంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఉద్యోగులకు అనుకూల సవరణలు చేయకపోవడంపై ఎఐటియుసి మండిపడింది. రాజస్థాన్‌ ప్రభుత్వం కాంట్రాక్ట్‌ కార్మికులను నియమించడం, తొలగించే సవరణలను ఎఐటియుసి ఇప్పటికే ఆక్షేపించిన విషయాన్ని గుర్తుచేసింది. పనిచేసే ప్రాంతాల్లో సంస్థలు భద్రతను విస్మరించడం, శాశ్వత ఉద్యోగాల్లో కాంట్రాక్ట్‌ కార్మికులను నియమించి ఇష్టారాజ్యంగా తొలగించడం పట్ల ఎఐటియుసి అభ్యంతరం తెలిపింది.

దీర్ఘకాలం జరిగిన రంగాలవారి సమ్మెలు చరిత్రలో ఉన్నాయి. బొంబాయి టెక్‌టైల్స్‌ సమ్మె ఆరేళ్ళపాటు జరిగింది. రాష్ట్ర ఉద్యోగుల సమ్మె 156 రోజుల పాటు సాగింది. కీలకమైన రైల్వే, ఎయిర్‌లైన్స్‌ సమ్మెలు జరిగాయి. ప్రభుత్వం ఈ సమ్మెలన్నింటిపట్ల వ్యవహరించినదానికీ, 1982 జనవరి 19న మొట్టమొదటి ఆలిండియా సమ్మె ఒక్కరోజు మాత్రమే జరిగినా దానిపై వ్యవహరించిన తీరులో తేడాను గమనించవచ్చు. 1981 జూన్‌ 4న జాతీయ కార్మిక సంఘాల సదస్సులో ఒక రోజు సమ్మె నిర్ణయం జరిగిన వెనువెంటనే జులై 27న అత్యవసర సర్వీసుల నిర్వహణ ఆర్డినెన్స్‌(ఇఎస్‌ఎంఓ) కేంద్రం తెచ్చి ఎదురుదాడి ప్రారంభించింది. అంతేకాదు సమ్మె సన్నాహక కార్యక్రమాలు దేశమంతటా జరిగే క్రమంలోనే సమ్మెను విఫలం చేయడానికి, భగం చేయడానికి యత్నాలు తన యంత్రాంగం ద్వారా చేసింది. ఒక ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మూడు వేల మందిని అరెస్టు చేసింది. సమ్మె చారిత్రకంగా అపూర్వమైంది. రైతుకు గిట్టుబాటు ధర, కార్మికులకు బోనస్‌ హక్కు, ధరలు, ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ పటిష్టీకరణ ప్రధాన డిమాండ్లు. విశేషమేమంటే నేటి ఫిబ్రవరి 28 సమ్మెలోనూ ఆ డిమాండ్లే ప్రధానంగా ఉన్నాయి. బోనస్‌ హక్కు స్థితివేరుగా ఉంది. నాడు ఐఎన్‌టియుసి సమ్మెలో లేదు. తర్వాత రాజ్యాంగంలో 310, 311(2)బి అధికరణలపై రాష్ట్ర ఉద్యోగుల ఒకరోజు జాతీయ సమ్మె పెద్దఎత్తున జరిగింది. 1986 ఫిబ్రవరి 26న ప్రధానిగా రాజీవ్‌ ఉన్నప్పుడు నూతన ఆర్థిక విధానాలపై, ప్రభుత్వ రంగాన్ని ప్రయివేటీకరించే యత్నాలకు వ్యతిరేకంగా, ధరల సూచిపై సీల్‌ కమిటీ సిఫార్సులపైనా, కేంద్ర ప్రభుత్వరంగ సంస్థల కార్మిక సంఘాల సమన్వయ కమిటీ ఇచ్చిన పిలుపుపై 1987 జనవరి 21న ఒక రోజు సమ్మె జరిగింది. ఐఎన్‌టియుసి పిలుపు చేరలేదు. దాని అనబంధ సంఘాలు అనేక చోట్ల పాల్గొన్నాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వేతనసవరణ ప్రక్రియల్లో బ్యూరోఆఫ్‌ పబ్లిక్‌ ఎంటర్‌ప్రైజస్‌(బిపిఇ) జోక్యానికి వ్యతిరేకంగానూ, కార్మిక చట్టాల్లో సవరణ తెచ్చి, వైద్య, విద్యా రంగాల్లో ట్రేడ్‌ యూనియన్‌ హక్కును నిరాకరించే యత్నాలకు వ్యతిరేకంగా 1988 మార్చి 15న జరిగిన ఒక్క రోజు సమ్మెలో ఐఎన్‌టియుసిలో దారావర్గం కలిసొచ్చింది. ఆ రోజున వామపక్షాలు బంద్‌ నిర్వహించి మద్దతుగా నిలిచాయి. మూసివేతలు, లాకౌట్లకు వ్యతిరేకంగానూ, భోఫోర్స్‌ అవినీతిలో దోషిగా ఉన్న రాజీవ్‌ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్‌ చేస్తూ, 1989 ఆగస్టు 30న కేంద్ర కార్మిక సంఘాలు, జులై 12న కమిటీ కలిసి సమ్మె నిర్వహించాయి. రాజీవ్‌ ఓటమి అనంతరం విపి.సింగ్‌ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన నేషనల్‌ ఫ్రంట్‌ ప్రభుత్వం బలహీనంగా నడిచినా, పనిచేసే హక్కును ఒక ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించాలన్న డిమాండ్‌ను సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించడం ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశం.

సోవియట్‌ యూనియన్‌ పతనం, రాజీవ్‌ హత్య, అనంతరం జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో పివి.నరశింహరావు ప్రభుత్వం తెచ్చిన సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలు దేశాన్ని దివాలాదిశలో భ్రష్టుపట్టిన సంస్కరణలకు వ్యతిరేకంగా 1991-94 ఈ నాలుగు సంవత్సరాల్లో కేంద్ర కార్మిక సంఘాల స్పాన్సరింగ్‌ కమిటీ పిలుపుపై నాలుగు ఆలిండియా సమ్మెలు జరిగాయి. కాంగ్రెస్‌ అనుకూల ఐఎన్‌టియుసిగానీ, 1991-92 కాలంలో బాబ్రీ మషీదు పరిణామాల నేపథ్యంలో బిఎంఎస్‌గానీ ఈ సమ్మెల్లో పాల్గొనలేదు. అనంతర పరిస్థితుల్లో 56 ప్రజాసంఘాల జాతీయ వేదిక ఏర్పడింది. సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలపై వ్యతిరేకత, మతసామరస్య పరిరక్షణ 

ప్రజాస్వామ్యంలో బంద్‌లు, సమ్మెలు, సముచితమేనన్న సుప్రీంకోర్టు

Tue, 23 Mar 2010, IST    aa

ధనుంజయ మహాపాత్ర

ఒక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ప్రజల మనోభావాలను వ్యక్తం చేసేందుకు 'బంద్‌' లన్నవి ఒక సాధనం అని సుప్రీంకోర్టు 2009 ఫిబ్రవరి 3న వెలువరించిన తీర్పులో పేర్కొంది.1997 నుండి న్యాయవ్యవస్థ అనుసరిస్తూ వచ్చిన వైఖరిని ఇది తిరగరాసింది. 1997లో బలవంతంగా మూసివేయడాలపై, వాటివల్ల ప్రజలకు వాటిల్లుతున్న అసౌకర్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుంటూ రాజకీయపార్టీలపై సుప్రీంకోర్టు విరుచుకుపడింది.

కొట్టొచ్చినట్లు కనబడే ఈ వైఖరిలో మార్పు మరింత స్పష్టంగా కనబడుతోంది. ఈ తాజా వైఖరిని సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె.జి.బాలకృష్ణన్‌ అధ్యక్షతన గల ధర్మాసనం వివరించింది. 1997లో సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సిజెఐ) కేరళ హైకోర్టు తీర్పులో భాగస్వామిగా ఉన్నారు. అది అప్పుడు బంద్‌లకు వ్యతిరేకంగా చారిత్రాత్మక తీర్పు నిచ్చింది. ఆ తీర్పును సుప్రీంకోర్టు ధ్రువీకరించింది. ఈ వైఖరిని అనుసరించేందుకు ఇతర హైకోర్టులకు మార్గదర్శకమైంది. బంద్‌లకు వ్యతిరేకంగా దాఖలైన ఒక పిటిషన్‌ను కోర్టు ఫిబ్రవరి 16న విచారణకు ఆదేశించింది. అయితే ఫిబ్రవరి 3న, సిజెఐ నేతృత్వంలో, న్యాయమూర్తులు పి.సదాశివం, జె.ఎం.పాంచాల్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ''ఒక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ప్రతి ఒక్కరికీ తమ భావాలను వ్యక్తీకరించే స్వేచ్ఛ ఉందని అభిప్రాయపడింది. బంద్‌కు వ్యతిరేకంగా న్యాయస్థానం తీసుకున్న వైఖరితో ఎన్నడూ సమ్మతించని రాజకీయ పార్టీలు ఇప్పుడు తాజా వైఖరితో సంతృప్తిని ప్రకటిస్తున్నాయి. ఫిర్యాది జె.సంతోష్‌కుమార్‌ తరఫున హాజరైన అజిత్‌ పుదుస్సేరి, 1997 సుప్రీంకోర్టు తీర్పును ఉటంకించినపుడు ధర్మాసనంలో ఎటువంటి కదలికా కనబడలేదు.

వివిధ రాజకీయ పార్టీల ఛాత్ర సంస్థ అయిన ''శ్రీలంక తమిళుల రక్షణ ఉద్యమం'' బంద్‌ పిలుపు నిచ్చిందని, అది బంద్‌లకు వ్యతిరేకంగా కేరళ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును, దానిని సమర్థించిన సర్వోన్నత న్యాయస్థాన తీర్పును ఉల్లంఘించడమే అవుతుందని పుదుస్సేరి వాదించారు.

అయితే ఈ ధోరణి పనిచేయలేదు ''సమ్మెలను ఆపడంతో ఈ కోర్టుకేం పని? '' భారతదేశం ఒక ప్రజాస్వామిక దేశం. ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరికీ తమ భావాలను వ్యక్తీకరించుకొనే స్వేచ్ఛ ఉంద''ని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. చుట్టూ తిరిగి మళ్ళీ మొదటికొచ్చింది. 1997లో ఇచ్చిన తీర్పులో హై కోర్టు ఇలా వ్యాఖ్యానించింది.

ఏదైనా పరిశ్రమను, లేదా వ్యాపారాన్ని ఏ రాష్ట్రంలోనైనా లేదా దేశంలో స్తంభింపచేసే హక్కు ఏ రాజకీయ పార్టీకి లేదా సంస్థకు ఉందని చెప్పే అవకాశం లేదు. తమ వైఖరి విభేదించే పౌరులను వారి ప్రాథమిక హక్కులను వినియోగించుకోకుండా, లేదా స్వప్రయోజనాలనిమిత్తం లేదా రాష్ట్ర లేదా దేశ ప్రయోజనాల నిమిత్తం వారి విధులను వారు నిర్వర్తించకుండా నిరోధించే హక్కు లేద''ని తేల్చిచెప్పింది.

''ఇలా చెప్పడం అనుచితం, ఒక రాజకీయ పార్టీ లేదా అందులోని సభ్యులుగాని చట్టబద్ధంగా వినియోగించుకోగల ఒక ప్రాథమిక హక్కుగా ఆమోదించలేము''.

ఈ తీర్పు పట్ల దేశ వ్యాపితంగా లక్షలసంఖ్యలో వున్న ప్రజలు తమ హర్షాతిరేకాలు వెలిబుచ్చారు.

2012 ఫిబ్రవరి 28న కేంద్ర కార్మిక సంఘాలన్నీ సంయుక్తంగా సమ్మెకు పిలుపునిచ్చాయి. ఆ స్థాయిలో జరిగే సమ్మెల్లో ఇది పద్నాలుగోవది. ఈ సమ్మెకు అనేక విధాలుగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. భావసారూప్యతలో తేడాలున్నా ఐక్యంగా పోరాడాలన్న అవసరాన్ని గుర్తించడంలో జాతీయస్థాయి నాయకత్వాల పురోగమనం ఫలితంగా కార్మికుల్లో కనిపించే నూతనొత్తేజం, విశాల ఐక్యత ద్వారా సంఖ్యరీత్యా మరింత ఎక్కువ పాల్గొనే అవకాశం.. చూస్తుంటే ఫిబ్రవరి 28సమ్మె దేశ కార్మికవర్గ పోరాటాల చరిత్రలో ముందడుగుగా నిలుస్తుంది.

దీర్ఘకాలం జరిగిన రంగాలవారి సమ్మెలు చరిత్రలో ఉన్నాయి. బొంబాయి టెక్‌టైల్స్‌ సమ్మె ఆరేళ్ళపాటు జరిగింది. రాష్ట్ర ఉద్యోగుల సమ్మె 156 రోజుల పాటు సాగింది. కీలకమైన రైల్వే, ఎయిర్‌లైన్స్‌ సమ్మెలు జరిగాయి. ప్రభుత్వం ఈ సమ్మెలన్నింటిపట్ల వ్యవహరించినదానికీ, 1982 జనవరి 19న మొట్టమొదటి ఆలిండియా సమ్మె ఒక్కరోజు మాత్రమే జరిగినా దానిపై వ్యవహరించిన తీరులో తేడాను గమనించవచ్చు. 1981 జూన్‌ 4న జాతీయ కార్మిక సంఘాల సదస్సులో ఒక రోజు సమ్మె నిర్ణయం జరిగిన వెనువెంటనే జులై 27న అత్యవసర సర్వీసుల నిర్వహణ ఆర్డినెన్స్‌(ఇఎస్‌ఎంఓ) కేంద్రం తెచ్చి ఎదురుదాడి ప్రారంభించింది. అంతేకాదు సమ్మె సన్నాహక కార్యక్రమాలు దేశమంతటా జరిగే క్రమంలోనే సమ్మెను విఫలం చేయడానికి, భగం చేయడానికి యత్నాలు తన యంత్రాంగం ద్వారా చేసింది. ఒక ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మూడు వేల మందిని అరెస్టు చేసింది. సమ్మె చారిత్రకంగా అపూర్వమైంది. రైతుకు గిట్టుబాటు ధర, కార్మికులకు బోనస్‌ హక్కు, ధరలు, ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ పటిష్టీకరణ ప్రధాన డిమాండ్లు. విశేషమేమంటే నేటి ఫిబ్రవరి 28 సమ్మెలోనూ ఆ డిమాండ్లే ప్రధానంగా ఉన్నాయి. బోనస్‌ హక్కు స్థితివేరుగా ఉంది. నాడు ఐఎన్‌టియుసి సమ్మెలో లేదు. తర్వాత రాజ్యాంగంలో 310, 311(2)బి అధికరణలపై రాష్ట్ర ఉద్యోగుల ఒకరోజు జాతీయ సమ్మె పెద్దఎత్తున జరిగింది. 1986 ఫిబ్రవరి 26న ప్రధానిగా రాజీవ్‌ ఉన్నప్పుడు నూతన ఆర్థిక విధానాలపై, ప్రభుత్వ రంగాన్ని ప్రయివేటీకరించే యత్నాలకు వ్యతిరేకంగా, ధరల సూచిపై సీల్‌ కమిటీ సిఫార్సులపైనా, కేంద్ర ప్రభుత్వరంగ సంస్థల కార్మిక సంఘాల సమన్వయ కమిటీ ఇచ్చిన పిలుపుపై 1987 జనవరి 21న ఒక రోజు సమ్మె జరిగింది. ఐఎన్‌టియుసి పిలుపు చేరలేదు. దాని అనబంధ సంఘాలు అనేక చోట్ల పాల్గొన్నాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వేతనసవరణ ప్రక్రియల్లో బ్యూరోఆఫ్‌ పబ్లిక్‌ ఎంటర్‌ప్రైజస్‌(బిపిఇ) జోక్యానికి వ్యతిరేకంగానూ, కార్మిక చట్టాల్లో సవరణ తెచ్చి, వైద్య, విద్యా రంగాల్లో ట్రేడ్‌ యూనియన్‌ హక్కును నిరాకరించే యత్నాలకు వ్యతిరేకంగా 1988 మార్చి 15న జరిగిన ఒక్క రోజు సమ్మెలో ఐఎన్‌టియుసిలో దారావర్గం కలిసొచ్చింది. ఆ రోజున వామపక్షాలు బంద్‌ నిర్వహించి మద్దతుగా నిలిచాయి. మూసివేతలు, లాకౌట్లకు వ్యతిరేకంగానూ, భోఫోర్స్‌ అవినీతిలో దోషిగా ఉన్న రాజీవ్‌ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్‌ చేస్తూ, 1989 ఆగస్టు 30న కేంద్ర కార్మిక సంఘాలు, జులై 12న కమిటీ కలిసి సమ్మె నిర్వహించాయి. రాజీవ్‌ ఓటమి అనంతరం విపి.సింగ్‌ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన నేషనల్‌ ఫ్రంట్‌ ప్రభుత్వం బలహీనంగా నడిచినా, పనిచేసే హక్కును ఒక ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించాలన్న డిమాండ్‌ను సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించడం ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశం.

సోవియట్‌ యూనియన్‌ పతనం, రాజీవ్‌ హత్య, అనంతరం జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో పివి.నరశింహరావు ప్రభుత్వం తెచ్చిన సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలు దేశాన్ని దివాలాదిశలో భ్రష్టుపట్టిన సంస్కరణలకు వ్యతిరేకంగా 1991-94 ఈ నాలుగు సంవత్సరాల్లో కేంద్ర కార్మిక సంఘాల స్పాన్సరింగ్‌ కమిటీ పిలుపుపై నాలుగు ఆలిండియా సమ్మెలు జరిగాయి. కాంగ్రెస్‌ అనుకూల ఐఎన్‌టియుసిగానీ, 1991-92 కాలంలో బాబ్రీ మషీదు పరిణామాల నేపథ్యంలో బిఎంఎస్‌గానీ ఈ సమ్మెల్లో పాల్గొనలేదు. అనంతర పరిస్థితుల్లో 56 ప్రజాసంఘాల జాతీయ వేదిక ఏర్పడింది. సరళీకృత ఆర్థిక విధానాలపై వ్యతిరేకత, మతసామరస్య పరిరక్షణ

సమ్మెలు, లాకౌట్ల వల్ల 50 లక్షల పనిదినాలు నష్టం

March 17th, 2010

న్యూఢిల్లీ, మార్చి 17: దేశంలో గత సంవత్సరం సమ్మెలు, లాకౌట్ల వల్ల వివిధ సంస్థలలో 5 మిలియన్ల పనిదినాలు వృథా కాగా 61 యూనిట్లు మూతపడ్డాయి. సుమారు 2200 మంది కార్మికులు వీథిన పడ్డారని ఒక అధికారిక సమాచారం వెల్లడించింది. దేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్, పశ్చిమబెంగాల్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, తమిళనాడు, కేరళ రాష్ట్రాలలో గత సంవత్సరం కొన్ని పారిశ్రామిక వాడల్లో, ఇతర ఉత్పాదక కేంద్రాలలో సమ్మెలు, లాకౌట్ల వల్ల హెచ్చు పనిదినాలు నష్టపోయాయని లేబర్ బ్యూరో వెల్లడించింది. ఆర్థిక మాంద్యం నెలకొన్నా అంతకు ముందు సంవత్సరం కంటె గత సంవత్సరం ఉద్యోగాలు కోల్పోయిన వారి సంఖ్య తక్కువగా ఉందని తెలియచేసింది. 2008లో 3,052 మంది కార్మికులు ఉద్యోగాలు కోల్పోగా 2010 నాటికి ఈ సంఖ్య తగ్గింది. గత సంవత్సరం దేశంలో 61 యూనిట్లు మూతపడ్డాయి. దేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే అత్యధికంగా 22 లక్షల పనిదినాలు నష్టమయ్యాయి. తర్వాత పశ్చిమబెంగాల్‌లో 10 లక్షలు, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో 5 లక్షల పనిదినాలు నష్టపోయాయని ఆ నివేదిక వెల్లడించింది. కాగా అంతకు ముందు సంవత్సరం కంటె ఇది తక్కువేనని పేర్కొంది. ఇక ఒరిస్సాలో 1354 మంది, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో 665 మంది, హర్యానాలో 95 మంది ఉద్యోగాలు కోల్పోయారు.

వాషింగ్టన్‌: అత్యంత సంపన్న దేశంగా గుర్తింపు పొందిన అమెరికాలో ప్రతి ఆరుగురులో ఒకరు పేదవారేనని వెల్లడైంది. అమెరికా ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకు పోయిందనడానికి ఇది తాజా ఉదాహరణ. 2009లో దారిద్రరేఖకు దిగువవున్న వారి సంఖ్య 14.3 శాతం వుండగా, 2010లో ఇది 15.1 శాతంగా నమోదైందని సెన్సెస్‌ బ్యూరో వెల్లడించింది. 2009లో 43.6 మిలియన్ల మంది ఈ సంఖ్య 2010లో 46.2 మిలియన్లకు పెరిగిందని, వరుసగా నాలుగవ ఏట దేశంలో పేదవారి సంఖ్యలో పెరుగుదల కనిపిస్తోందని 'ఆదాయం, దారిద్య్రం, ఆరోగ్యం, బీమా సౌకర్యం' అనే అంశాలపై సెన్సెస్‌ బ్యూరో అధ్యయనంచేసి రూపొందించిన నివేదికలో పేర్కొన్నారు. నలుగురు సభ్యులున్న కుటుంబం వార్షిక ఆదాయం 22,314 డాలర్లు(సుమారు రూ.10 లక్షలు), లేదా ఒక వ్యక్తి వార్షిక ఆదాయం11,319(సుమారు రూ.5లక్షలు) దాటనివారిని దారిద్య్ర రేఖకు దిగువన వున్న వారిగా అమెరికా ప్రభుత్వం పరిగణిస్తుంది. ఆరోగ్య బీమా లేనివారి సంఖ్య 49 మిలియన్ల నుంచి 49.9 మిలియన్లకు పెరిగిందని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తున్నది. అమెరికా గత కొద్ది రోజులుగా ఆర్థికమాద్యం ఎదుర్కొంటుండగా, 2007 నుంచి పౌరుల ఆదాయం గణనీయంగా తగ్గిపోవడం ప్రభుత్వానికి ఆందోళన కలిగిస్తున్నది. కాగా, 18 సంవత్సరాల వయస్సుకన్నా తక్కువవున్న పిల్లలలో దారిద్య్రం పెరుగుదల శాతం అధికంగా వుండటం గమనార్హం. గత కొద్ది సంవత్సరాలుగా అమెరికా ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థికమాద్యం కారణంగానే
దేశంలో దారిద్య్రం పెరిగిపోతున్నదని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. 1961, 1975, 1981, 1990 సంవత్సరాలలో దేశంలో ఆర్థికమాద్యం ఏర్పడినప్పటికీ కేవలం ఒక్క సంవత్సరంలోనే ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకోగా, ఈసారి మాత్రం అందుకు భిన్నంగా నాలుగు సంవత్సరాలుగా ఆర్థిక వ్యవస్థ పతనం కావడం నిపుణులను కలవరపరుస్తున్నది.

న్యూ ఢిల్లీ, ఆంధ్రప్రభ ప్రత్యేక ప్రతినిధి: ప్రపంచంలో ఓ అద్భుతం జరగబోతోంది. ప్రపంచ జనాభా 700కోట్లను దాటనుంది. ఈ 700కోట్లు పూర్తిచేసే శిశువు ప్రపంచంలోని ఏ దేశంలో జన్మిస్తుందో... అది ఆడో.. మగో తెలియకపోయినా కచ్చితంగా ఈ శతాబ్దంలో జరిగే ప్రపంచ అద్భుతాల్లో ఇదొకటిగా నిలిచిపోతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జనాభా విస్ఫోటం వేగం తగ్గలేదు. గత రెండు దశాబ్దాలుగా జనాభా నియంత్రణ పథకాల్ని ప్రపంచ దేశాలు ఎంత సమర్ధమంతంగా అమలు చేస్తున్నా ఈ ఫలితాలింకా అందుబాటులోకి రాలేదు. కొన్ని వర్ధమాన దేశాలతోపాటు పేద దేశాలు కూడా జనాభా నియంత్రణలో వెనుకబడ్డాయి. అభివృద్ధిలో ముందుకు దూసుకుపోతున్న దేశాలు మాత్రమే జనాభా నియంత్రణలో కాస్త మెరుగైన ఫలితాలు సాధించాయి.
యుఎస్‌ సెన్సెస్‌ బ్యూరో ఇంటర్‌నేషనల్‌ ప్రోగ్రామ్స్‌ సెంటర్‌ రూపొందించిన గణాంకాల మేరకు ప్రపంచంలో ప్రతివెయ్యిమంది జనాభాకు జనన రేటు 19గా ఉంటే మరణాల రేటు 8గా ఉంది. ప్రపంచంలో ప్రతినిమిషానికి 250మంది పుడుతుంటే 105 మంది మరణిస్తున్నారు. ప్రతిగంటకు 15వేల మంది పుడుతుంటే 6,316 మంది చనిపోతున్నారు. ప్రతిరోజు 3.60 లక్షల జననాలు, 1,51,600 మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. ప్రతిఏటా 13.13కోట్లమంది పుడుతున్నారు. 5.53కోట్లమంది మరణిస్తున్నారు. కాగా ప్రస్తుతం ప్రపంచ జనాభా సగటు వయసు 67ఏళ్ళుగా లెక్కించారు. ప్రపంచ జనాభాలో 26శాతం 180కోట్లమంది 15ఏళ్ళ లోపు పిల్లలున్నారు. 66శాతం 440కోట్లమంది 15నుంచి 64ఏళ్ళ వయస్కులున్నారు. 8శాతం మంది 51.60కోట్లమంది 65ఏళ్ళకు పైబడ్డవారున్నారు.
2011 అక్టోబర్‌ మూడోవారంలోగా 700కోట్ల సంఖ్యను ప్రపంచ జనాభా దాటుతుందని ముందుగానే అంచనావేశారు. 1950నుంచి జనాభా వృద్ధి జోరు పెరిగింది. ఏటా 1.8శాతంగా ఇది నమోదైంది. 1970వరకు కూడా ఈ వేగం సాగింది. 1963లో అయితే ఏకంగా 2.2శాతానికి పెరిగింది. అనంతరం తీసుకున్న చర్యలకు 2009నాటికిది 1.1శాతానికి పడిపోయింది. 1990వరకు ఏటా 17.30కోట్ల జననాలుంటే దాన్ని 14కోట్లకు తగ్గించగలిగారు. అందుబాటులో ఉన్న వివరాల మేరకు ప్రపంచంలో క్రీస్తుపూర్వం 70వేల సంవత్సరంలో ప్రపంచ జనాభా 15వేలుండేది. క్రీస్తుపూర్వం 10వేలనాటికి 10లక్షలకు చేరింది. 9వేలు నాటికి 30లక్షలు, 8వేలు నాటికి 50లక్షలు, 7వేలునాటికి 70లక్షలు దాటి క్రీస్తుపూర్వం 6వేల నాటికి జనాభా కోటి మైలురాయిని చేరుకుంది. అక్కడి నుంచి వేగంగా వృద్ధి చెందింది. క్రీస్తుపూర్వం 5వేలునాటికి 1.50కోట్లు, 4వేలు నాటికి 2కోట్లు, 3వేల నాటికి రెండున్నరకోట్లు, 2వేలనాటికి మూడున్నరకోట్లు, వెయ్యి నాటికి 5కోట్లు, 500నాటికి 10కోట్లకు ప్రపంచ జనాభా చేరుకుంది. క్రీస్తుశకం ప్రారంభమయ్యేసరికి ప్రపంచ జనాభా 20కోట్లుగా నమోదైంది. క్రీస్తుశకం వెయ్యో సంవత్సరానికి 31కోట్లకు చేరుకుంది. 1750నాటికి ఖండాలవారీగా జనగణన మొదలైంది. ఆ ఏడాది ప్రపంచ జనాభా 79.10కోట్లుగా నమోదైంది. ఆసియాలో 50.2కోట్లు, యూరోప్‌లో 16.3కోట్లు, ఆఫ్రికాలో 10.6కోట్లు, లాటిన్‌ అమెరికాలో 1.60కోట్లు, ఉత్తరఅమెరికాలో 20లక్షలు, ఆస్ట్రేలియాతో కలిపి ఒషియానియాలో 20లక్షలు జనాభా ఉన్నట్లు గుర్తించారు.
కాగా, 1804లో ప్రపంచ జనాభా మొట్టమొదటిసారిగా వందకోట్లను దాటింది. అప్పటినుంచి 123ఏళ్ళకు అంటే 1927కు 200కోట్లకు చేరిన ప్రపంచ జనాభా 33ఏళ్ళకు అంటే 1960కు 300కోట్లను నమోదు చేసింది. అక్కడినుంచి 14ఏళ్ళకే అంటే 1974కు 400కోట్లు, మరో 13ఏళ్ళకు అంటే 1987లో 500కోట్లకు చేరుకుంది. అక్కడి నుంచి 12ఏళ్ళకే 1999లో 600కోట్లను దాటేసింది. ఆ తర్వాతే మరో 12ఏళ్ళకే 700కోట్ల మైలురాయిని దాటేస్తోంది. కాగా
ఇప్పటికే తీసుకున్న జనాభా నియంత్రణ చర్యలు ఫలితాలిస్తుండడంతో మరో వందకోట్ల జనాభా పెరిగేందుకు 23ఏళ్ళు పడుతుందని ప్రస్తుత పరిస్థితులకనుగుణంగా అంచనాలు వేస్తున్నారు. 1950..2010ల మధ్య జనాభా వృద్ధి రేటు ఖండాల వారీగా చూస్తే ఆఫ్రికా అగ్రగామిగా ఉంది. ఆ ఖండంలో 26.1శాతం వృద్ధి రేటు నమోదైంది. కాగా ఆసియాలో 12.7శాతం, యూరోప్‌లో 0.8శాతం, ఉత్తర అమెరికాలో 10.4శాతం, దక్షిణఅమెరికాలో 13.2శాతం, ఓషియానియాలో 15శాతం వృద్ధి నమోదైంది. ఇప్పటికీ జనాభాలో చైనాదే అగ్రస్థానం. ఆ తర్వాత స్థానాన్ని భారత్‌ ఆక్రమిస్తోంది. మొత్తం ప్రపంచంలో 19.3శాతం జనాభా చైనాలోనే ఉంది. కాగా భారత్‌లో 17శాతం ఉంటే యుఎస్‌లో 4.48శాతం, ఇండోనేషియాలో 3.36శాతం, బ్రెజిల్‌లో 2.80శాతం, పాకిస్తాన్‌లో 2.55శాతం, బంగ్లాదేశ్‌లో 2.28శాతం, నైజీరియాలో 2.23శాతం, రష్యాలో 2.037శాతం, జపాన్‌లో 1.83శాతం జనాభా జీవిస్తున్నారు. చైనీస్‌ అఫిషియల్‌ పాపులేషన్‌ క్లాక్‌ ప్రకారం 2011అక్టోబర్‌ 17వ తేదీన చైనా జనాభా 134.69కోట్లను దాటింది. యుఎస్‌ అఫిషియల్‌ పాపులేషన్‌ క్లాక్‌ ప్రకారం అదే రోజుకు ఆదేశ జనాభా 31,24,38,217గా నమోదైంది. సెన్సెస్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా ఆర్గనైజేషన్‌ వెల్లడించిన వివరాల మేరకు ఈ ఏడాది మార్చి 31నాటికి భారత జనాభా 120,37, 10,000సంఖ్యను దాటింది. ఇండోనేషియా జనాభా 23,84,15,631అంటూ సులోక్‌నుసంతార ఇండొనేషియా సెన్సెస్‌ రిపోర్టు ప్రకటించింది. బ్రెజిల్‌ జనాభాను 19,53,94,000గా ధృవీకరించారు. పాక్‌ జనాభా 17,75,40,000లుగా లెక్కించారు. బంగ్లాదేశ్‌ జనాభా 15,85,70,535అని, నైజీరియా జనాభా 15,52,15,000అంటూ సిఐఎ వరల్డ్‌ ఫాక్ట్‌బుక్‌ ఎస్టిమేట్స్‌ 2011సంచికలో ప్రకటించారు. రష్యా జనాభా 14,19,27,297గా ఫెడరల్‌ స్టేట్‌ స్టాటస్టిక్స్‌ సర్వీసెస్‌ ఆఫ్‌ రష్యా పేర్కొంటే జపాన్‌ జనాభాను 12,73,87, 000అంటూ అఫిషియల్‌ జపాన్‌ స్టాటస్టిక్స్‌ బ్యూరో వెల్లడించింది. మొత్తం ప్రపంచ జనాభాలో 58.70శాతం ఈ పదిదేశాల్లో నివసిస్తున్నారు. సుమారుగా 403కోట్ల మంది ఇక్కడే ఉంటున్నారు.
ప్రపంచంలో అత్యధిక జనసాంద్రత గల దేశంగా సింగపూర్‌ రూపుదిద్దుకుంది. ఇక్కడ ప్రతి చదరపు కిలోమీటర్‌కు 7,331మంది జీవిస్తున్నారు. 707చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యమున్న సింగపూర్‌లో 51,83,700 మంది జనాభా ఉన్నారు. ఆ తర్వాత స్థానాన్ని బంగ్లాదేశ్‌ ఆక్రమించింది. 1,47,570చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలోని బంగ్లాదేశ్‌లో 15.85కోట్లమంది ఉన్నారు. ఇక్కడ జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటర్‌కు 1069గా ఉంది. ఆ తర్వాత 702 జనసాంద్రతతో పాలస్తీనియన్‌ టెరిటోరియస్‌, 631జనసాంద్రతతో మారిషస్‌, 487తో సౌత్‌కొరియా, 404తో లెబనాన్‌, 402తో నెదర్లాండ్స్‌, 380తో రువాండ, 371తో ఇజ్రాయిల్‌ అత్యధిక జనసాంద్రతగల దేశాలయ్యాయి. కాగా బంగ్లాదేశ్‌, ఫిలిప్పీన్స్‌లను అతివేగంగా జనాభా పెంచుతున్న దేశాలుగా ప్రకటించారు. ఇండియా, వియాత్నం, యునైటెట్‌ కింగడమ్‌, శ్రీలంకలను జనాభా పెరుగుతున్న దేశాలుగానూ, సౌత్‌కొరియా, చైనా, నెదర్లాండ్స్‌ను జనాభా పెరుగుదలను అరికట్టగలిగిన దేశాలుగా, జపాన్‌ను జనాభాను తగ్గిస్తున్న దేశంగా ప్రకటించారు. కాగా 32,87,240చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యం, 120కోట్ల జనాభాగల భారత్‌లో కూడా జనసాంద్రత 366గా ఉంది. కాగా ఐక్యరాజ్యసమితి 2010 డిసెంబర్‌లో ప్రపంచ జనాభా పెరుగుదలపై అంచనాలు రూపొందించింది. దీనిప్రకారం 2010చివరికి 689కోట్లున్న ప్రపంచ జనాభా 2020నాటికి 765కోట్లు, 2030నాటికి 800కోట్లకు 2050నాటికి 915కోట్లకు చేరుతుందని అంచనాలేశారు. కాగా భవిష్యత్‌లో ఆసియా దేశాలు జనాభాను తగ్గించుకుంటాయని కూడా ఈ అంచనాల్లో పేర్కొన్నారు. అదే సమయంలో ఆఫ్రికా దేశాల్లో జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతుదంని కూడా స్పష్టం చేశారు. 2000వ సంవత్సరం నాటికి ప్రపంచ జనాభాలో ఆసియా భాగస్వామ్యం 60.50ఉంటే 2010నాటికది 60.30కు తగ్గింది. 2020నాటికి 59.90శాతానికి, 2040నాటికి 58.2శాతానికి, 2050నాటికి 57.2శాతానికి తగ్గిపోతుందన్నది ఈ అంచనా. కాగా 2000నాటికి ఆఫ్రికా భాగస్వామ్యం 13.40శాతం ఉంటే 2010కే ఇది 15శాతానికి పెరిగింది. 2010నాటికి 16.6, 2030 18.3, 2040నాటికి 20.1, 2050నాటికి 21.80శాతానికి పెరుగుతుందన్నది అంచనా. కాగా ఉత్తర అమెరికా 2000లో 5.2శాతం భాగస్వామ్యంతో ఉంటే ఇది 2050నాటికి 4.9శాతానికి పడిపోనుంది. యూరోప్‌ జనాభా 2000లో ప్రపంచ జనాభాలో 11.90శాతముంటే 2050నాటికి 7.60శాతానికి తగ్గిపోతుంది. ప్రపంచంలో నాగరికతతో పాటే ఆధునిక వైద్యవిధానం అందుబాటులోకొచ్చింది. ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణాన్ని మానవుడే సృష్టించుకున్నాడు. దీర్ఘకాల జీవితాన్నిచ్చే ఆహారాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చుకున్నాడు. దీంతో మరణాల రేటు తగ్గింది. మనిషి ఆయుష్షు పెరిగింది. అంతమాత్రాన మానవుడు సంతోషించలేదు. తన బ్రతుకు కోసం ప్రకృతి వినాశానికి పూనుకున్నాడు. ఇప్పటికే వాతావరణ కాలుష్యం పెరిగింది. ఊహించని, అదుపు చేయలేని అనారోగ్యాలు అలముకుంటున్నాయి. 1350లో వచ్చిన ప్లేగు ప్రపంచ దేశాల జనాభాను తుడిచిపెట్టేసింది. ఓ విధంగా చెప్పాలంటే ఆ తర్వాత తిరిగి మానవ మనుగడ రూపుదిద్దుకుంది. ఇప్పటికే భూమికి మానవుడు భారంగా తయారయ్యాడు. జనసంఖ్యపరంగానే కాక భూమికీ, ప్రకృతికీ చేటును కొనితెస్తున్నాడు. ఈ పరిస్థితి మారకపోతే ప్రకృతి సృష్టించే విలయానికి బలికాక తప్పదు.
యుఎస్‌ సెన్సెస్‌ బ్యూరో ఇంటర్‌నేషనల్‌ ప్రోగ్రామ్స్‌ సెంటర్‌ రూపొందించిన గణాంకాల మేరకు ప్రపంచంలో ప్రతివెయ్యిమంది జనాభాకు జనన రేటు 19గా ఉంటే మరణాల రేటు 8గా ఉంది. ప్రపంచంలో ప్రతినిమిషానికి 250మంది పుడుతుంటే 105 మంది మరణిస్తున్నారు. ప్రతిగంటకు 15వేల మంది పుడుతుంటే 6,316 మంది చనిపోతున్నారు. ప్రతిరోజు 3.60 లక్షల జననాలు, 1,51,600 మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. ప్రతిఏటా 13.13కోట్లమంది పుడుతున్నారు. 5.53కోట్లమంది మరణిస్తున్నారు. కాగా ప్రస్తుతం ప్రపంచ జనాభా సగటు వయసు 67ఏళ్ళుగా లెక్కించారు. ప్రపంచ జనాభాలో 26శాతం 180కోట్లమంది 15ఏళ్ళ లోపు పిల్లలున్నారు. 66శాతం 440కోట్లమంది 15నుంచి 64ఏళ్ళ వయస్కులున్నారు. 8శాతం మంది 51.60కోట్లమంది 65ఏళ్ళకు పైబడ్డవారున్నారు.
ఇప్పటికే భూమికి మానవుడు భారంగా తయారయ్యాడు. జనసంఖ్యపరంగానే కాక భూమికీ, ప్రకృతికీ చేటును కొనితెస్తున్నాడు. ఈ పరిస్థితి మారకపోతే ప్రకృతి సృష్టించే విలయానికి బలికాక తప్పదు

దరిద్రాంధ్రప్రదేశ్‌

March 31, 2012

హైదరాబాద్‌, మేజర్‌ న్యూస్‌: దునియా ముఠ్ఠీమే... ఇదొక సెలఫోన్‌ సంస్థ ప్రచార వ్యాఖ్యలు... ఒక కోణంలో నుంచి చూస్తే ప్రపంచం అరచేతిలోనే కనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవంగా సగటు మనిషి జీవితం నడిరోడ్డుమీద నిలబడే ఉంది. ఇది సెన్సెస్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా ఏపీ 2011 అధికా రికంగా ప్రకటించిన అక్షర సత్యాలివి... శుక్రవారం సెన్సెస్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా ఆంధ్రప్రదేశ్‌రాష్ట్ర సంచాలకులు వై.వి.అనురాధ 2011 ఇళ్లు, ఇళ్లలో మౌలిక వసతులకు సంబంధించిన గణాంకాలను విడుదల చేశారు. డైరెక్టర్‌ ఆఫ్‌ సెన్సస్‌ ఆపరేషన్స్‌ ఆధ్వర్యంలో సుమారు 1.8 లక్షల మంది ఎన్యూమరేటర్లు 45 రోజులపాటు రాష్ట్రంలోని 23 జిల్లాల్లో శ్రమించి ఈ గణాంకాలను సేకరించారు.

ఇందులో పక్కా ఇళ్లు, ఇంటిపై కప్పు, ఇంటి గోడలు, ఇంటి ఫ్లోరింగ్‌ మొదలుకుని ఇళ్లలో వంటగది, బెడ్‌ రూం, బాత్‌ రూం, మరుగుదొడ్లు తదితర మౌలిక వసతుల వివరాలను సైతం సేకరించారు. అంతేగాకుండా ఇళ్లలో ఎంతమంది సభ్యులు నివసిస్తున్నారు. వివాహమైన జంటలు కాపురం ఉన్న ఇళ్ల సంఖ్య ఎంత?, విద్యుదీకరణ జరిగిన ఇళ్లు ఎన్ని, ఇంకా కిరోసిన్‌ దీపాల మీద ఆధారపడి బతుకులీడుస్తున్న వారెందరు?, ఆముదం ఇతర నూనెలతో దీపాలను వెలిగించుకుని జీవనం గడుపుతున్నవారెందరు?, అన్న వివరాలను కూడా సేకరించారు. అంతేగాక శుద్ధి చేసిన రక్షిత మంచినీరు ఎన్ని ఇళ్లకు అందుతోంది అన్నది మొదలుకుని టీవీలు ఎందరు ఇళ్లలో ఉన్నాయి?, సెల్‌ ఫోన్లు ఉపయోగించుకుంటున్న ఇళ్ల సంఖ్య ఎంత?, నేటికీ వ్యక్తిగత మరుగుదొడ్ల సదుపాయం లేకుండా ఆరుబయటే కాలకృత్యాలు తీర్చుకునేందుకు వెళ్లే కుటుంబాల సంఖ్య ఎంత? అన్న వివరాలు కూడా సేకరించారు.

ఈ సెన్సెస్‌ బయటపెట్టిన గణాంకాలను పరిశీలిస్తే స్వాతంత్య్రం వచ్చి ఆరున్నర దశాబ్ధాలు గడిచిపోతున్నా ఇంకా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ దరిద్రాంధ్రప్రదేశ్‌గానే మిగిలి ఉందన్న కర్ణ కఠోర సత్యం బయటకొచ్చింది. నాయకులు తమ రాజకీయ ప్రయో జనాల కోసం తిమ్మిని బమ్మిని చేస్తూ స్వర్ణాంధ్రప్రదేశ్‌ అని ఒకరంటే, హరితాంధ్రప్రదేశ్‌ అని మరొకరు పోటీలు పడి ప్రజలను మాటల మత్తులో ముంచెత్తి తమ రాజకీయ పబ్బం గడుపుకుంటున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. సెన్సెస్‌ సమచారం ప్రకారం రాష్ట్రంలో 2,55,94,996 ఇళ్లు ఉన్నాయి. ఇందులో గ్రామీణ ప్రాంతాలలో 1,71,74, 077 ఇళ్లు ఉండగా, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 84,20,919 ఇళ్లు ఉన్నాయి.

అయితే ఇందులో వివిధ కారణాలరీత్యా నిర్మాణ దశలో నిలిచిపోయినవి కొన్ని, నిర్మాణం పూర్తయి ఆక్యుపేషన్‌లో లేనివి కొన్ని, నివాస యోగ్యానికి వీలులేని స్థితిలో ఉన్న ఇళ్లు మరికొన్ని మొత్తం కలిపి 18,85,565 ఇళ్లు ఉండగా అందులో గ్రామీణ ప్రాంతాలలో 12,71,199 ఇళ్లుం డగా, పట్టణ ప్రాంతాలలో 6,14, 366 ఇళ్లు ఉన్నట్లు సెన్సెస్‌ లెక్కలు బయటపెట్టాయి. మొత్తం పైన రాష్ట్రంలో 2,37,09,431 ఇళ్లను మాత్రమే ప్రజలు ఉపయోగించుకుంటున్నారు. అందులో కేవలం నివాసయోగ్యానికి ఉపయోగించు కుంటున్నవి ఇళ్ల శాతం 86 శాతం కాగా, నివాసంతోపాటు ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించు కుంటున్న వాటి సంఖ్య 1.8 శాతం ఉంది. షాపులు, కార్యాలయాల కోసం ఉపయోగించు కుంటున్న వాటి సంఖ్య 3.3 శాతం ఉంది.

పాఠశాలలు, కళాశాల లకోసం ఉపయోగించుకుంటున్న వాటి సంఖ్య 0.6 శాతం ఉంది. హోటళ్లు, లాడ్జిలు, గెస్ట్‌ హౌస్‌ల కింద 0.3 శాతం ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ఆసుపత్రులు, డిస్పెన్సరీల కింద 0.2 శాతం భవనాలు, ఫ్యాక్టరీలు, వర్క్‌షాపులు తదితరాల కింద 0.7 శాతం వర్క్‌షిప్‌ కింద 0.8 శాతం, నివాసేతర ఉపయోగం కింద 6.0 శాతం ఇళ్లు ఉండగా సెన్సెస్‌ యంత్రాంగం గణాంక సేకరణకు వెళ్లినప్పుడు తాళం వేసి ఉన్న ఇళ్ల సంఖ్య 73,499 ఉంటే 0.3 శాతం ఉన్నట్లు గణాంకాలు బయటపెట్టాయి.

మంచి కండీషన్‌లో ఉన్న ఇళ్ల సంఖ్య 69.8 శాతం కాగా, శిథిలావస్థకు చేరిన భవనాల సంఖ్య 3.5 శాతం ఉన్నట్లు గుర్తించారు. రాష్ట్రంలో ఉన్న ఇళ్ల నిర్మాణాలను పరిశీలిస్తే 15.8 శాతం ఇళ్లు గడ్డి, వెదురు, కలప, తదితర వాటితో నిర్మించినవే ఉన్నాయి. ప్లాస్టిక్‌ లేదా పాలిథిన్‌తో నిర్మితమైన ఇళ్ల సంఖ్య 0.3 శాతం ఉంది. ఇటుకతో నిర్మించిన ఇళ్ల సంఖ్య 6.1 శాతం కాగా, పెంకులతో కప్పబడిన ఇళ్ల సంఖ్య 10 శాతం మేరకు ఉంది. ఆస్‌బెస్టాస్‌ రేకులతో నిర్మించిన ఇళ్ల సంఖ్య 12.4 శాతం కాగా కాంక్రీట్‌తో నిర్మించిన ఇళ్ల సంఖ్య 48.9 శాతం ఉంది.

*రాష్ట్రంలో ప్రత్యేక గది అంటూ లేని ఇళ్ల సంఖ్య 2.9 శాతం. కాగా అందులో మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాలోనే 4.2 శాతం ఇలాంటి ఇళ్లు ఉన్నాయి. అతి తక్కువగా నల్గొండ జిల్లాలో 1.7 శాతం ఉన్నాయి. రెండు గదులున్న ఇళ్లను తీసుకుంటే రాష్ట్రం మొత్తమ్మీద 34.8 శాతం ఉండగా అందులో అత్యధికంగా నల్గొండ జిల్లాలోనే 42.01 శాతం ఆ తర్వాత 40 శాతంతో వరంగల్‌ ద్వితీయ స్థానంలో ఉన్నాయి. అతితక్కువగా పొట్టి శ్రీరాములు జిల్లా నెల్లూరులో 24.5 శాతం ఉన్నాయి.
*రాష్ట్రంలో ఒకే వ్యక్తి నివసిస్తున్న ఇళ్ల సంఖ్య 5 శాతం ఉండగా, అందులో అత్యధికంగా తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోనే 6.8 శాతం ఆక్రమించింది. ఇద్దరు వ్యక్తులు మాత్ర మే నివసిస్తున్న ఇళ్ల సంఖ్యలో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా 18 శాతంతో ప్రథమ స్థానంలో ఉండగా, 17.8 శాతంతో కృష్ణా జిల్లా ద్వితీయ స్థానంలో ఉంది.

ఈ విధమైన గణనలో అతి తక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో మెదక్‌, కర్నూలు జిల్లాలు 9.9 శాతంతో ఉన్నాయి. 9 మంది అంతకంటే ఎక్కువ ఒకే చోట నివాసముంటున్న ఇళ్ల సంఖ్యలో 4.8 శాతంతో హైదరాబాద్‌ అగ్రస్థానంలో ఉండగా, 3.4 శాతం తో మెదక్‌ జిల్లా ద్వితీయ స్థానంలో ఉంది. అతితక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో తూర్పుగోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలు 0.5 శాతంతో చివరి స్థానంలో ఉన్నాయి.
*పెళ్లైన జంటలు జీవిస్తున్న ఇళ్ల సంఖ్య రాష్ర్టంలో పరిశీలిస్తే ఒక పెళ్లితో జీవిస్తున్న వారు ఉంటున్న ఇళ్ల సంఖ్య 75.8 శాతం కాగా, రెండు పెళ్లిళ్లతో జీవిస్తున్న ఇళ్ల సంఖ్య 9.5 శాతంగా ఉంది. మూడేసి పెళ్లిల్లు చేసేకున్న జంటల సంఖ్య కూడా 1.1 శాతం ఉంది. అయితే ఇందు లో అసలు వివాహం కాకుండానే ఒకే ఇంట్లో నివసిస్తున్న జంటల సంఖ్య 13.4 శాతం ఉంది. ఇందులో అత్యధి కంగా వివాహం కాకుండా జీవిస్తున్న జంటలు నివసిస్తున్న ఇళ్లున్న జిల్లాల్లో 16.2 శాతంతో తూర్పుగోదావరి ప్రథమ స్థానంలో ఉండగా 9.9 శాతంతో రంగారెడ్డి జిల్లా చివరి స్థానంలో ఉన్నట్లు సెన్సస్‌లో తేలింది.

*రాష్ట్రంలో 69.9 శాతం ఇళ్లకు మాత్రమే నల్లా నీరు లభిస్తోంది. అందులో కూడా 49 శాతం ఇళ్లకే శుద్ధి చేసిన నీరు లభిస్తోంది. 6.4 శాతం ఇళ్లు ఇంకా బావులపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. నల్లా నీటిని ఉపయోగించుకుంటున్న జిల్లాల్లో 97.7 శాతంతో హైదరాబాద్‌, 87 శాతంతో రంగారెడ్డి జిల్లాలు ప్రథమ వరుసలో ఉండగా, 26 శాతంతో శ్రీకాకుళం జిల్లా చివరి స్థానంలో ఉంది.
*రాష్ట్రం మొత్తమ్మీద 92.2 శాతం ఇళ్లు విద్యుత్‌ను ఉపయోగించుకుంటుండగా అందులో హైదరాబాద్‌ 98.7 శాతం, రంగారెడ్డి 95.9 శాతంతో అగ్ర భాగాన, మహబూ బ్‌నగర్‌ జిల్లా 86.7 శాతంతో చివరి స్థానంలో ఉంది.
*కిరోసిన్‌ వెలుగును నమ్ముకున్న జిల్లాల్లో 11.5 శాతంతో అదిలాబాద్‌ ప్రథమ స్థానంలో ఉంది.
*రాష్ట్రంలో 48.48 శాతం కుటుంబాలు ఇంకా కాలకృత్యాలు తీర్చుకునేందుకు ఆరుబయటి పొలాల బాటనేపడుతున్నాయి. 2.5 శాతం మంది మాత్రమే పబ్లిక్‌ టాయిలెట్‌లను ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ఆరుబయట కాలకృత్యాలు తీర్చుకుంటున్న వారికి సంబంధించి 77.4 శాతంతో శ్రీకాకుళం, 76.6 శాతంతో విజయనగరం జిల్లాలు ముందువరుసలో ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలో సొంత ఇళ్లు ఉన్న వారి శాతం 78.5 కాగా అందులో 91.6 శాతంతో మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా ప్రథమ స్థానంలో ఉంది.

*రాష్ట్రంలో 58.8 శాతం ఇళ్లలో టీవీలు ఉండగా అందులో హైదరాబాద్‌, రంగారెడ్డి జిల్లాలే 84.7, 75.2 శాతంతో ప్రథమ, ద్వితీయ స్థానాలలో ఉన్నాయి. మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా 41.5 శాతంతో చివరి స్థానంలో ఉంది. సెల్‌ఫోన్‌లు ఉపయోగించుకుంటున్న వారి సంఖ్య రాష్ట్రం మొత్తమ్మీద 54.9 శాతం ఉండగా అందులో 71.3 శాతంతో రంగారెడ్డి జిల్లా ప్రథమ స్థానంలో ఉంది. 39.6 శాతంతో విజయనగరం జిల్లా చివరి స్థానంలో ఉంది.